Sivas Cumhuriyet \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi Harita M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Tar\u0131k T\u00fcrk’\u00fcn dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi \u0130layda Emen taraf\u0131ndan y\u00fcksek lisans tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen projede, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli mobil lazer tarama ve insans\u0131z hava arac\u0131 (\u0130HA) teknolojileri b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilerek eserin y\u00fcksek hassasiyetli \u00fc\u00e7 boyutlu (3B) dijital ikizi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Sel\u00e7uklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali taraf\u0131ndan 1271 y\u0131l\u0131nda mimar Konyal\u0131 Kaluyan’a yapt\u0131r\u0131lan tarihi eseri gelecek ku\u015faklara aktarmak ve olas\u0131 risklere kar\u015f\u0131 korumak amac\u0131yla hayata ge\u00e7irilen bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmada, literat\u00fcrdeki geleneksel belgeleme tekniklerinin zaman, maliyet ve eri\u015fim s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 a\u015fan farkl\u0131 bir y\u00f6ntem uyguland\u0131.<\/p>\n
G\u00f6k Medrese’nin a\u00e7\u0131k d\u0131\u015f cephe taramalar\u0131 yakla\u015f\u0131k 2 saatte, dar ni\u015flerin ve s\u00fctun aralar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yar\u0131 a\u00e7\u0131k i\u00e7 mekan \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ise tek seferde sadece 25 dakikada tamamland\u0131.<\/p>\n
Prof. Dr. Tar\u0131k T\u00fcrk, projeyi literat\u00fcrdeki \u00e7al\u0131\u015fmalardan ay\u0131ran y\u00f6nlerinin mutlak konum do\u011frulu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ve h\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
T\u00fcrk, \u00e7al\u0131\u015fmada, \u0130HA fotogrametrisinden elde edilen verilerin, ger\u00e7ek zamanl\u0131 kinematik destekli d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli mobil lazer tarama teknolojisi verileriyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi sonucunda tarihi yap\u0131lar\u0131n y\u00fcksek do\u011frulukla, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle ve son derece k\u0131sa s\u00fcrede yeniden olu\u015fturulabilece\u011fini kan\u0131tlayan bilimsel bir yakla\u015f\u0131m ortaya koyduklar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
“Proje restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na temel olu\u015fturuyor”<\/p>\n
Tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fer ta\u015f\u0131yan yerlerin \u00fc\u00e7 boyutlu dijital ikizinin olu\u015fturulmas\u0131 motivasyonuyla yola \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan T\u00fcrk, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
Tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131n birtak\u0131m do\u011fal afetler veya daha farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 zarar g\u00f6rebilece\u011fine dikkati \u00e7eken T\u00fcrk, “Bu eserler zarar g\u00f6rd\u00fckten sonra bunlar\u0131n asl\u0131na uygun \u015fekilde yeniden modellenmesi ve restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in bu projeyi ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu modelinin belgelendirilmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na temel olmakta.” dedi.<\/p>\n
T\u00fcrk, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir sonraki a\u015famas\u0131nda sanal ger\u00e7eklik teknolojisi kullan\u0131larak tarihi yap\u0131n\u0131n dijital ortamda d\u00fcnya genelindeki ziyaret\u00e7ilere a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve koruma alt\u0131ndaki hassas alanlar\u0131n fiziksel y\u0131pranma olmaks\u0131z\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131na imkan sa\u011flanmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
“T\u00fcm tarihi yap\u0131lar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu modellemesini ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyoruz”<\/p>\n
Literat\u00fcrde normalde geleneksel yersel lazer tarama y\u00f6ntemleriyle tarihi yap\u0131lar\u0131n ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131n belgelendirilmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren T\u00fcrk, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Biz burada d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ve h\u0131zl\u0131 hibrit bir y\u00f6ntem ortaya koyuyoruz. Normalde klasik geleneksel yersel lazer taray\u0131c\u0131larla yap\u0131n\u0131n belirli bir k\u0131sm\u0131n y\u00fcksekli\u011fine kadar modelleme \u015fans\u0131n\u0131z var, \u00fcst taraflar\u0131n\u0131 ve tepe k\u0131sm\u0131n\u0131 alam\u0131yoruz. Biz \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 da insans\u0131z hava arac\u0131 fotogrametrik dedi\u011fimiz teknolojiyle birle\u015ftirip t\u00fcm tarihi yap\u0131lar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu modellemesini ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyoruz. G\u00f6k Medrese \u00f6rne\u011finde de oldu\u011fu gibi buran\u0131n modellemesini ger\u00e7ekle\u015ftirdik. \u00dc\u00e7 boyutlu dijital ikiz kavram\u0131 in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi, harita m\u00fchendisli\u011fi alanlar\u0131nda son derece \u00f6nemli. Zarar g\u00f6rmesi durumunda tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n yeniden restorasyonu yap\u0131l\u0131rken onun santimetre hatta yeri geldi\u011finde milimetre seviyesinde bir do\u011frulukla elimizde modeli olacak ki bu yap\u0131y\u0131 asl\u0131na uygun bir \u015fekilde tekrar restorasyon yapal\u0131m.”<\/p>\n
\u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde Yap\u0131 Bilgi Modellemesini (BIM-Building Information Modeling) hayata ge\u00e7irdi\u011fini, projenin bu anlamda da \u00f6nem arz etti\u011fine dikkati \u00e7eken T\u00fcrk, “Bu do\u011frultuda \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeli\u011fin \u00f6ne \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli d\u00fczenlemelerinden biri de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda yap\u0131lar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu dijital modellerinin BIM tabanl\u0131 olarak haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 ve idareye teslimini zorunlu hale getirecek olmas\u0131d\u0131r.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
Kentteki di\u011fer tarihi eserlerin modellemesini yapmay\u0131 hedeflediklerini de belirten T\u00fcrk, y\u00fcksek lisans tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131dan dolay\u0131 \u0130layda Emen’i kutlad\u0131, projeye katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 Vak\u0131flar Sivas B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yetkililerine te\u015fekk\u00fcr etti.<\/p>\n