Üslup En Güzel Kimliktir: Lafta Ölçü Bilmeyen, Edepsizlikte Sınır Tanımaz

İnsan, kendisini en çok konuşurken ele verir. Çünkü söz, yalnızca düşüncelerin dışa vurumu değil, aynı zamanda karakterin aynasıdır. Kimin ne bildiği kadar, bildiğini nasıl ifade ettiği de önemlidir. Zira bilgi insanı donatır, fakat üslup insanı değerli kılar.
Lafta ölçü bilmeyen, edepsizlikte sınır tanımaz. Kırıcı olmayı cesaret, kabalığı açık sözlülük, nezaketsizliği de dürüstlük zannedenlerin sayısı az değil. Oysa insanın aklından geçen her şeyi söylemesi bir meziyet değildir. Asıl maharet, söylenecek sözün zamanını, yerini ve dozunu bilmektir. Her doğru, her yerde ve her biçimde söylenmez. Bir sözün doğruluğu kadar, söyleniş biçimi de önemlidir. Çünkü haklı olmak, haksızca konuşma hakkı vermez insana. Nezaket, düşüncenin önündeki bir engel değil; düşünceyi olgunlaştıran bir erdemdir.
Bugün bazıları sesini yükseltmeyi haklılık, karşısındakini küçümsemeyi üstünlük, laf sokmayı zekâ sanıyor. Oysa seviyeli bir insanın kendisini ispatlamak için başkasını değersizleştirmesine ihtiyacı yoktur. Kaba söz, sahibinin gücünü değil, çoğu zaman kendisini kontrol edemediğini gösterir. Unutulmamalıdır ki dil, insanın karakterinden bağımsız değildir. Bir insanın makamı, unvanı, serveti, eğitimi veya sosyal çevresi ona gerçek bir saygınlık kazandırmayabilir. Fakat konuşma biçimi, insanın kim olduğunu çoğu zaman bütün çıplaklığıyla ortaya koyar.
Üslup, insanın görünmeyen imzasıdır. Kimileri gittiği yerde ardında güzel sözler ve hoş hatıralar bırakır; kimileri ise kırgınlık, huzursuzluk ve incinmişlik… Aradaki fark, çoğu zaman sahip olunan imkânlarda değil, taşınan karakterdedir.
Elbette nezaket, susmak değildir. Edep, haksızlığa boyun eğmek hiç değildir. İnsan gerektiğinde itiraz eder, eleştirir, karşı çıkar. Ancak bunu yaparken kendi seviyesini karşısındakinin kabalığına teslim etmez. Çünkü insanın gerçek gücü, öfkelendiğinde bile ölçüsünü koruyabilmesidir.
Bir söz vardır: İnsan, ağzından çıkan sözün değil, o sözü hangi karakterle söylediğinin sorumluluğunu da taşır.
Kimseye tepeden bakmadan konuşabilmek bir erdemdir. Her tartışmayı kavgaya çevirmemek bir olgunluktur. Karşısındakini incitmeden de düşüncesini savunabilmek ise gerçek bir özgüvendir.
Velhasıl…
Herkes konuşabilir, ama herkes konuşmasının ağırlığını taşıyamaz. Herkes laf yetiştirebilir, ama herkes seviyesini koruyamaz. Herkes kendisini anlatabilir, fakat herkes karakterini güzel bir üslupla ortaya koyamaz.
Çünkü insanın en güzel kimliği ne taşıdığı unvan ne de sahip olduğu makamdır.
İnsanın en güzel kimliği üslubudur.
Ve unutmayalım: Edep, insanın sustuğu yerde değil; konuşurken kendisine çizdiği sınırda belli olur.
