Büyüklük Taslamak, Küçüklük Hissinin Maskesidir

İnsan, gerçekten sahip olduğu şeyleri kanıtlama ihtiyacı duymaz. Çünkü özgüven, kendisini sürekli ilan etmek zorunda değildir. Değer, başkalarının alkışına ihtiyaç duymadan da vardır. Fakat insanın içinde derin bir eksiklik varsa, o eksikliği dışarıdan tamamlamaya çalışır. İşte gösteriş tam da burada başlar. Gösteriş, çoğu zaman zenginliğin, gücün ya da özgüvenin değil; bunların yokluğunun telafi mekanizmasıdır.
Bir insanın makamını sürekli hatırlatması, sahip olduğu parayı her fırsatta sergilemesi, çevresine kimlerle görüştüğünü, hangi kapılardan geçtiğini, ne kadar önemli olduğunu anlatıp durması tesadüf değildir. Bütün bu çabanın altında çoğu zaman tek bir soru gizlidir: “Beni gerçekten değerli buluyorlar mı?”
Psikolojide aşağılık kompleksi olarak tanımlanan durumun patolojik boyutlarında kişi, kendisini yetersiz hissettiği alanları aşırı telafi etme eğilimi gösterebilir. Bu telafi bazen kibirle, bazen üstünlük taslamakla, bazen de ölçüsüz bir gösterişle ortaya çıkar. Çünkü kendisini içeriden güçlü hissedemeyen insan, dışarıdan güçlü görünmeye ihtiyaç duyar. Makam büyür, ego büyür. Servet sergilenir, unvanlar çoğalır, ilişkiler vitrine çıkarılır. Her davranışın bir seyircisi, her başarının bir ilanı, her sahip olunan şeyin bir reklamı vardır. İnsan artık yaşamak için değil, görünmek için yaşamaya başlar.
Oysa gerçek büyüklük, insanın kendisini ne kadar büyük gösterdiğinde değil, başkalarına kendisini kanıtlama ihtiyacı duymadan nasıl durabildiğinde saklıdır. Gerçekten güçlü insan, gücünü sürekli hatırlatmaz. Gerçekten özgüvenli insan, başkalarını küçülterek kendisini büyütmeye çalışmaz. Gerçekten itibarlı insan, itibarını her cümlesinde pazarlamaz. Çünkü bilir ki saygınlık, talep edilerek değil, davranışlarla kazanılır.
Bugün çevremizde en çok dikkat çeken şeylerden biri de bu: Görüntünün gerçeğin önüne geçmesi. İnsanların ne olduklarından çok neye sahip olduklarını, nasıl davrandıklarından çok nasıl göründüklerini önemsemesi. İçerideki boşluk büyüdükçe dışarıdaki dekorun da büyümesi. Bazen bir makam odasının ihtişamı, o makamın sahibinin özgüvenindeki kırılganlığı gizlemeye çalışır. Bazen gösterişli bir hayat, insanın kendisiyle kuramadığı ilişkinin üzerini örter. Bazen de bitmek bilmeyen üstünlük gösterileri, derinlerdeki yetersizlik duygusunun dışavurumundan başka bir şey değildir. Elbette her gösterişli insanın aşağılık kompleksi vardır demek doğru değildir. Ancak gösteriş bir ihtiyaç hâline gelmişse, kişi değerini sürekli başkalarının gözünde ölçüyorsa ve kendisini kanıtlamak için durmaksızın çabalıyorsa orada üzerinde düşünülmesi gereken bir psikolojik kırılganlık vardır. Belki de insanın kendisine sorması gereken en önemli soru şudur: Ben gerçekten sahip olduğum için mi bunları gösteriyorum, yoksa sahip olmadığım bir değere başkalarını inandırmaya mı çalışıyorum? Çünkü insanın içindeki eksikliği hiçbir makam dolduramaz. Hiçbir servet gideremez. Hiçbir alkış kalıcı biçimde susturamaz. Ve bazen en büyük yoksulluk, cebinde hiçbir şeyin olmaması değil; insanın kendisiyle baş başa kaldığında kendisini yeterli bulamamasıdır. Unutmayalım: Gerçek büyüklük sessizdir. Kendini ispatlama telaşı ise çoğu zaman içsel bir yoksulluğun gürültüsüdür.
Gösteriş ne kadar büyükse, insanın içinde saklamaya çalıştığı eksiklik de o kadar büyük olabilir. Çünkü insan bazen dünyaya ne kadar büyük olduğunu göstermek için değil, kendi küçüklüğüyle yüzleşmemek için gösteriş yapar.
